Sint-Jacobsvlinder waarschuwt voor giftigheid

Bericht uitgegeven door De Vlinderstichting op donderdag 31 mei 2012

De rupsen van de sint-jacobsvlinder slaan de gifstoffen uit jakobskruiskruid op, waardoor ze als rups, maar ook later als vlinder oneetbaar zijn. De opvallende overdag actieve nachtvlinders zijn nu veel te zien.

De sint-jacobsvlinder is een opvallende verschijning door de zwarte voorvleugel met twee rode stippen langs de achterrand en zowel langs de voor- als langs de binnenrand een rode streep. De achtervleugel is rood met zwarte randen. Vaak komen mensen echter niet achter de naam van deze vlinder omdat ze op zoek gaan in dagvlinderboeken. De sint-jacobsvlinder is echter een overdag actieve nachtvlinder en staat daar dus niet in. De vlinder vliegt van begin april to half augustus in één generatie. De periode waarin de vlinders uitkomen is vrij lang, zodat vlinders en rupsen tegelijkertijd kunnen voorkomen. De vlinders vliegen overdag en zijn gemakkelijk te verstoren. Ze komen ook wel ´s nachts op licht af. De soort, die vroeger vooral veel in de duinen aanwezig was, heeft zich de afgelopen 30 jaar uitgebreid en komt nu in een groot deel van het land voor. In de kleigebieden in Friesland en Noord-Holland is de vlinder wat minder wijd verbreid.

De opvallende oranjegeel met zwarte (zebra)rupsen zitten in juli en augustus overdag open en bloot op de waardplant. Ze eten vooral de bladeren en de bloemen. Als er erg veel rupsen bij elkaar zitten, laten ze slechts een kale stengel over. Ze leven op jakobskruiskruid. De gifstoffen in deze plant worden opgeslagen in hun lichaam. Dat laten ze ook duidelijk zien met hun geel-zwarte waarschuwingskleuren. Ook de vlinder zelf is giftig en laat dat met de zwart-rode kleuren weten. De laatste jaren is er ongerustheid ontstaan over de toename van jakobskruiskruid. Met name paardenbezitters wijzen op de giftigheid van de plant en de gevaren die er zijn voor het vee. Er gaan zelfs stemmen op voor massale bestrijding van jakobskruiskruid. Het is echter een mooie inheemse plant, die in Nederland thuishoort en die bovendien voor heel veel dieren een belangrijke voedselbron is. Als iedereen zich realiseert wat de gevaren van de plant zijn en daarmee rekening houdt, is er geen enkele reden voor grootschalige bestrijding. Dan kunnen ook paardenliefhebbers met een gerust hart genieten van het jakobskruiskruid en zijn rijke insectenfauna! Zie bijvoorbeeld de speciale pagina op de site van De Vlinderstichting.

Tekst: Kars Veling, De Vlinderstichting
Foto’s: Judith Bouma; J. Krijnen, Vlindernet