Berken bloeien: pollen in de lucht

Bericht uitgegeven door de Natuurkalender op vrijdag 10 april 2009

Afgelopen week werden de eerste berkenpollen gevonden door de pollentelstations van het LUMC in Leiden en het Elkerliek ziekenhuis in Helmond. Net als vorig jaar is dit iets later dan gemiddeld. Na hazelaar en els is de berk de derde en laatste van de drie allergene pollen producerende bomen in Nederland die gaat bloeien. De start van de berkenbloei sluit mooi aan op het einde van de elzenbloei. Dit voorjaar piekten de elzenpollen eind februari-begin maart; afgelopen week waren er nog maar een paar elzenpollen in de lucht.

Het tijdstip waarop de berk gaat bloeien hangt af van de gemiddelde temperatuur in de maanden februari en maart. In vroege jaren kan dit al rond 20 maart gebeuren; in late jaren pas eind april. Dit jaar ligt dus een beetje in het midden. De rode lijn in de onderstaande figuur geeft het aantal berkenpollen weer dat afgelopen week door het LUMC geteld werd. Het grootste aantal (148) werd op 6 april gevonden. Onder de juiste omstandigheden (droog en niet te koud) kan de concentratie berkenpollen plaatselijk oplopen tot meer dan 2.000 per kubieke meter lucht. Het grijze vlak in de grafiek geeft de gemiddelde wekelijkse concentratie berkenpollen in de jaren 90 van de vorige eeuw weer. Uit de figuur blijkt duidelijk dat dit jaar, net als vorig jaar (zie Natuurbericht van 17 april 2008) iets later is dan gemiddeld in de jaren 90 het geval was. Vorig jaar was dit te wijten aan de koele start van april; dit jaar aan het koude begin van het jaar.

Aantal berkenpollen geteld door het Leids Universitair Medisch Centrum in 2009 tot nu toe (Bron: www.natuurkalender.nl).

Meer dan een miljoen mensen in Nederland heeft last van hooikoorts. Hooikoorts is een seizoensgebonden overgevoeligheidsreactie op pollen (stuifmeelkorrels) van één of meer soorten planten en bomen. De Natuurkalender onderzoekt wanneer welke allergene pollen producerende soorten hun pollen verspreiden. Hiervoor maakt hij gebruik van de pollentellingen van de twee pollentelstations in Nederland, maar ook van bloeiwaarnemingen die mensen doorgeven via www.natuurkalender.nl. Met behulp van deze informatie probeert de Natuurkalender te voorspellen wanneer welke pollen in de lucht komen, zodat hooikoortspatiënten op tijd hun medicijnen in kunnen nemen. De medicatie is namelijk veel effectiever wanneer patiënt al een aantal weken voor de start van het hooikoortsseizoen met het innemen van medicijnen begint (Natuurbericht: Hooikoortspatiënt neemt te laat medicijnen in).

Tekst: Sara Mulder, de Natuurkalender
Foto: Arnold van Vliet