Europese vogels bevestigen klimaatmodellen

Bericht uitgegeven door het CBS op woensdag 4 maart 2009.

Klimaatverandering heeft al een merkbaar effect op de vogelstand in Europa en de veranderingen komen overeen met de voorspellingen. Precies de soorten die volgens de klimaatmodellen last krijgen van de opwarming blijken momenteel in Europa achteruit te gaan en soorten die ervan profiteren juist vooruit.

Dat zegt een internationale groep onderzoekers die de resultaten op woensdag 4 maart in PLoS One publiceert. Ze hebben de veranderingen per soort sinds 1980 in Europa vastgesteld en deze vergeleken met voorspellingen uit zogenaamde klimaat-envelop-modellen en klimaatscenario’s. Zo wordt volgens de klimaatmodellen een groot deel van Midden-Europa ongeschikt voor de fitis en krimpt het totale geschikte gebied. Deze soort blijkt in Europa sinds 1980 achteruit te gaan. Datzelfde verband gaat bij veel soorten op. Er zijn 122 algemene vogelsoorten opgenomen in het onderzoek. Daarvan blijken er drie keer zoveel achteruit te gaan dan vooruit. Vooruit gaan bijvoorbeeld putter en bijeneter, achteruit gaan watersnip, graspieper, fitis en fluiter. Nog niet eerder zijn zulke klimaateffecten bij een grote groep soorten op continentale schaal aangetoond.

Vervolgens zijn alle veranderingen van de soorten samengebald in één figuur om de veranderingen van jaar op jaar te kunnen tonen. Als een soort verandert volgens de voorspellingen gaat de lijn in de figuur omhoog, en andersom, als een soort zich anders gedraagt dan voorspeld, dan gaat de lijn omlaag. Alle soorten gecombineerd leverde een sterke opwaarts gaande lijn op. De Europese Unie overweegt om dat als officiële graadmeter te gaan gebruiken voor klimaateffecten op de natuur.

Het werk is verricht door onderzoekers van de Royal Society for the Protection of Birds, de universiteiten van Durham en Cambridge, de European Bird Census Council, het Muséum National d’Histoire Naturelle, de Czech Society for Ornithology en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Bij het CBS had Arco van Strien de taak om de vogelcijfers die per land beschikbaar waren statistisch netjes aan elkaar te knopen tot Europese cijfers.

Meer informatie: PLoS ONE

Tekst: Arco van Strien, CBS
Foto putter: Fotoboek van IVN Vecht en Plassengebied.